Przepuklina pępkowa u niemowląt: czy jest groźna, kiedy znika i jak pomaga plastrowanie

Przepuklina pępkowa to miękkie uwypuklenie w pępku, które rośnie, gdy dziecko płacze albo się napina. U niemowląt zdarza się często, zwykle nie boli i w większości przypadków zamyka się sama w ciągu pierwszych lat życia. Groźna staje się rzadko: kiedy robi się twarda, bolesna i nie daje się delikatnie wsunąć. Wtedy trzeba natychmiast jechać do lekarza. Zamykanie przepukliny można wspierać ruchem, który wzmacnia mięśnie brzucha, i plastrowaniem wykonanym przez fizjoterapeutę.

Autorka: mgr Hanna Wołowicz, fizjoterapeutka dziecięca, terapeutka NDT-Bobath

Skąd się bierze przepuklina pępkowa?

Przed porodem przez otwór w mięśniach brzucha, zwany pierścieniem pępkowym, przechodzą naczynia pępowiny. Po urodzeniu pierścień powinien się stopniowo zamknąć. Jeśli zostaje otwarty, przy każdym wzroście ciśnienia w brzuchu (płacz, parcie, kaszel) fragment jelita otoczony otrzewną wypycha skórę w okolicy pępka.

Przepuklina pępkowa częściej zdarza się u wcześniaków i dzieci z niską masą urodzeniową.

Jak wygląda?

Rodzice zauważają ją zwykle w pierwszych tygodniach, po odpadnięciu kikuta pępowiny. To miękkie, okrągłe wybrzuszenie w pępku lub tuż obok, wielkości od opuszki palca do kilku centymetrów. Przy płaczu i parciu wyraźnie rośnie, a gdy dziecko spokojnie leży, zmniejsza się albo znika. Da się je delikatnie wsunąć palcem, czasem z cichym bulgotaniem. Skóra ma normalny kolor, a dotyk nie sprawia dziecku bólu.

Kiedy przepuklina jest niebezpieczna?

Typowa przepuklina pępkowa u niemowlęcia nie boli i nie przeszkadza w rozwoju. Przy płaczu wygląda niepokojąco, ale samo uwypuklenie nie szkodzi.

Rzadkim i poważnym powikłaniem jest uwięźnięcie: zawartość przepukliny zostaje ściśnięta w pierścieniu i nie może wrócić do brzucha.

Jedź na SOR albo wezwij pomoc, gdy:

• uwypuklenie jest twarde, napięte i nie daje się wsunąć,
• skóra nad nim jest zaczerwieniona, sina lub ciemna,
• dziecko płacze przy dotyku, jest niespokojne albo apatyczne,
• wymiotuje, ma wzdęty brzuch i nie oddaje stolca ani gazów.

Czy przepuklina zniknie sama?

Najczęściej tak. Pierścień pępkowy zamyka się w miarę, jak mięśnie brzucha się wzmacniają, a dziecko uczy się obracać, podpierać i siadać. Większość przepuklin zamyka się do 3.–5. roku życia.

Chirurg dziecięcy rozważa operację, gdy przepuklina nie zamknęła się do wieku przedszkolnego, jest bardzo duża albo uległa uwięźnięciu.

Co pomaga, a co szkodzi?

Proces zamykania można wspierać, ale nie da się go przyspieszyć na siłę.

Sposób	Ocena
Czas na brzuchu i zabawa, w której pracują mięśnie brzucha	pomaga i jest bezpieczna
Łagodzenie kolek i parcia przy wypróżnianiu	pomaga, bo zmniejsza ciśnienie w brzuchu
Kinesiotaping założony przez fizjoterapeutę	może wspierać, przy dobrej technice jest bezpieczny
Moneta, guzik albo plaster z monetą na pępku	odradzamy: nie przyspiesza zamykania, podrażnia skórę i utrudnia zauważenie uwięźnięcia
Ciasne opaski i pasy na brzuch	odradzamy: uciskają brzuch i ograniczają oddech oraz ruch
Wciskanie przepukliny na siłę	nie rób tego

Jak ograniczyć płacz i parcie, opisujemy w artykule o kolkach u niemowląt.

Plastrowanie przepukliny pępkowej

Kinesiotaping to plastrowanie elastyczną taśmą, która przylega do skóry i porusza się razem z nią. Przy przepuklinie pępkowej fizjoterapeuta układa plaster tak, żeby delikatnie zbliżyć brzegi mięśni wokół pępka i wspierać ich pracę.

Jak to wygląda u nas krok po kroku:

Przed naklejeniem skóra musi być czysta i sucha, bez oliwki i balsamu. Plaster zostaje zwykle na. Do zdejmowania nasącz go oliwką, odczekaj chwilę i odklejaj powoli, przytrzymując skórę. Jeśli pojawi się zaczerwienienie albo wysypka, zdejmij plaster i daj skórze odpocząć.

Czy plastrowanie działa? Rodzice często widzą, że uwypuklenie się zmniejsza, a fizjoterapeuci stosują tę metodę od lat. Badań naukowych jest jednak niewiele i nie dowodzą one, że plaster przyspiesza zamknięcie przepukliny. Traktujemy go jako bezpieczne wsparcie, a nie obietnicę efektu.

Z naszej praktyki

Do kogo z przepukliną?

Do fizjoterapeuty, jeśli chcesz wspierać zamykanie przepukliny plastrowaniem i ćwiczeniami, zwłaszcza gdy dziecko dużo się pręży, ma kolki albo mocno przy wypróżnianiu. Do chirurga dziecięcego, gdy przepuklina jest duża, nie zmniejsza się z czasem albo zbliża się wiek przedszkolny. Na SOR, gdy pojawią się objawy uwięźnięcia opisane wyżej.

Jak pomagamy w MoveKid

Plaster zakładamy w gabinecie przy ul. Pocztowej 9 w Gnieźnie albo u Was w domu, jeśli mieszkacie w Gnieźnie, Trzemesznie, Witkowie lub okolicy. Wizyta domowa kosztuje tyle samo w całym tym obszarze. Przy okazji sprawdzamy napięcie mięśniowe i rozwój ruchowy, bo silne prężenie utrudnia zamykanie przepukliny, i pokazujemy, jak dbać o skórę pod plastrem. do ustalenia

Więcej o plastrowaniu przepukliny pępkowej i kinesiotapingu u dzieci. Umów wizytę na stronie kontakt: najszybciej przez SMS.

Najczęstsze pytania

Czy mogę sama plastrować przepuklinę?

Pierwsze plastrowanie powinien wykonać fizjoterapeuta. Od tego zależy, czy plaster w ogóle coś daje i czy nie podrażni skóry.

Czy na USG brzucha wyjdzie przepuklina pępkowa?

Tak, ale zwykle nie ma potrzeby go robić. Pediatra rozpoznaje przepuklinę w badaniu, a USG zleca przy nietypowym obrazie.

Czy potrzebne jest skierowanie?

Nie, przyjmujemy prywatnie.

---

Źródła

1. Zalecenia lub podręcznik chirurgii dziecięcej dotyczące przepukliny pępkowej u dzieci (samoistne zamknięcie, wskazania do operacji).
2. Przegląd badań nad kinesiotapingiem u dzieci.
3. NHS: Umbilical hernia (informacja dla rodziców).