NDT-Bobath czy Vojta: czym się różnią i którą metodę wybrać dla niemowlęcia?

NDT-Bobath i metoda Vojty to dwie metody, z którymi rodzic niemowlęcia najczęściej spotyka się w Polsce. W NDT-Bobath fizjoterapeuta prowadzi ruch dziecka, zwykle w zabawie, i uczy rodziców codziennej pielęgnacji. W metodzie Vojty terapeuta uciska określone punkty na ciele dziecka ułożonego w konkretnej pozycji i w ten sposób wywołuje odruchowe wzorce ruchu, a rodzice powtarzają ćwiczenia w domu kilka razy dziennie. Badania nie wskazują jednej metody jako lepszej dla wszystkich dzieci. O wyborze decydują problem dziecka, doświadczenie terapeuty i to, jaką terapię rodzina jest w stanie prowadzić na co dzień.

Autorka: mgr Hanna Wołowicz, fizjoterapeutka dziecięca, terapeutka NDT-Bobath

Na czym polega NDT-Bobath?

Metodę opracowali w Londynie w latach 40. i 50. XX wieku Berta i Karel Bobathowie. Skrót NDT pochodzi od angielskiego Neurodevelopmental Treatment, czyli terapii neurorozwojowej.

Terapeuta dotykiem i odpowiednim ułożeniem prowadzi ruch dziecka (fachowo nazywa się to handlingiem), żeby mogło doświadczyć prawidłowego obracania się, podpierania czy sięgania. Dziecko nie ćwiczy biernie: samo wykonuje ruch, a terapeuta mu w tym pomaga, najczęściej w zabawie.

Dużą część terapii stanowi nauka rodziców. Uczą się, jak nosić, podnosić, przewijać, karmić i układać dziecko, żeby codzienne czynności same wspierały jego rozwój (piszemy o tym w artykule jak podnosić i nosić noworodka).

Terapeuci pracujący z niemowlętami mogą ukończyć dodatkowy kurs NDT-Bobath Baby.

Na czym polega metoda Vojty?

Metodę stworzył czeski neurolog dziecięcy Václav Vojta w latach 50. i 60. XX wieku. Dziecko leży w ściśle określonej pozycji, a terapeuta uciska wybrane punkty na jego ciele, tak zwane strefy. W odpowiedzi pojawiają się odruchowe wzorce ruchu: odruchowe pełzanie i odruchowe obracanie. Twórca metody zakładał, że te wzorce są zapisane w układzie nerwowym i można je wywołać bodźcem z zewnątrz.

Rodzice uczą się ćwiczeń i wykonują je w domu zwykle kilka razy dziennie, a terapeuta regularnie sprawdza postępy i zmienia zestaw ćwiczeń.

W trakcie ćwiczeń dzieci często płaczą. Terapeuci metody Vojty tłumaczą, że to reakcja na wysiłek i nietypową pozycję, a nie na ból. Dla części rodziców jest to jednak trudne emocjonalnie.

Obie metody obok siebie

	NDT-Bobath	Metoda Vojty
Główna idea	prowadzenie ruchu i nauka prawidłowych wzorców przez aktywność dziecka	wywoływanie odruchowych wzorców ruchu przez ucisk stref
Jak wygląda sesja	zabawa, zmiany pozycji, ruch prowadzony przez terapeutę	ułożenie w określonej pozycji i ucisk wybranych punktów
Reakcja dziecka	zwykle spokojna	dziecko często płacze w trakcie ćwiczeń
Praca w domu	pielęgnacja przez cały dzień: noszenie, przewijanie, zabawa	zaplanowane ćwiczenia kilka razy dziennie
Przy jakich problemach	zaburzenia napięcia, asymetria, opóźniony rozwój ruchowy, uszkodzenia układu nerwowego	podobne, w tym także kręcz szyi
Od kiedy	od pierwszych tygodni życia	od pierwszych tygodni życia

Która metoda jest skuteczniejsza?

Badania nie pokazują, żeby któraś z tych metod była wyraźnie lepsza. Przeglądy badań nad rehabilitacją małych dzieci z zaburzeniami rozwoju ruchowego wskazują raczej na cechy dobrej terapii niezależnie od jej nazwy. Najlepiej działa terapia, która zaczyna się wcześnie, ma konkretny cel dopasowany do dziecka (np. „obracanie się”, „podpieranie na rękach”), angażuje czynny ruch dziecka i uczy rodziców, jak wspierać je w domu.

W praktyce więc doświadczenie terapeuty i widoczne postępy dziecka mówią więcej niż sama nazwa metody.

Czy można łączyć obie metody?

Niektórzy fizjoterapeuci łączą elementy obu metod, zwłaszcza u dzieci z poważniejszymi zaburzeniami. Ważne, żeby plan terapii był spójny, a dziecko nie było przeciążone. Jeśli chodzisz z dzieckiem do dwóch terapeutów, powiedz każdemu, co robi drugi.

Jak wybrać terapeutę? Pytania na pierwszą wizytę

1. Jaki problem widzi Pan lub Pani u mojego dziecka i jaki jest cel terapii na najbliższe tygodnie?
2. Dlaczego ta metoda pasuje akurat do mojego dziecka?
3. Co mam robić w domu i ile czasu dziennie to zajmie?
4. Po jakim czasie powinniśmy zobaczyć pierwsze efekty i jak je ocenimy?
5. Jakie ma Pan lub Pani kwalifikacje (kurs NDT-Bobath, NDT-Bobath Baby, kurs Vojty)?
6. W jakiej sytuacji skieruje Pan lub Pani dziecko do lekarza albo innego specjalisty?

Pomyśl też o sobie: ile czasu możesz codziennie poświęcić na ćwiczenia i jak znosisz płacz dziecka w trakcie terapii. Terapia, którą rodzina jest w stanie prowadzić dzień po dniu, zwykle daje więcej niż teoretycznie idealna.

Po jakim czasie widać efekty?

To zależy od dziecka i problemu bardziej niż od metody. Przy łagodnej asymetrii albo przejściowych zaburzeniach napięcia rodzice często widzą zmiany po kilku tygodniach. Przy poważniejszych zaburzeniach terapia trwa miesiące, a czasem lata.

Z naszej praktyki

Jak pomagamy w MoveKid

NDT-Bobath dobrze sprawdza się w domu, bo pielęgnacji najlepiej uczyć tam, gdzie dziecko spędza dzień: przy jego łóżeczku, przewijaku i foteliku. Przyjeżdżamy do rodzin w Gnieźnie, Trzemesznie, Witkowie i okolicach, w jednej cenie dla całego obszaru, albo przyjmujemy w gabinecie przy ul. Pocztowej 9 w Gnieźnie. Pierwsza wizyta (60 minut) obejmuje ocenę rozwoju i napięcia, naukę pielęgnacji i plan terapii. do ustalenia

Więcej o metodzie NDT-Bobath w MoveKid. Powiązane artykuły: napięcie mięśniowe, asymetria u niemowlaka. Umów wizytę na stronie kontakt: najszybciej przez SMS.

Najczęstsze pytania

Czy metoda Vojty boli dziecko?

Terapeuci metody Vojty podkreślają, że ćwiczenia nie bolą, a płacz jest reakcją na wysiłek i nietypową pozycję. Zapytaj terapeutę, jak wygląda sesja, i poproś, żeby pokazał ćwiczenia, zanim zaczniesz je wykonywać w domu.

Czym jest NDT-Bobath Baby?

To kurs dla terapeutów NDT-Bobath, którzy pracują z niemowlętami. Robi się go po podstawowym szkoleniu NDT-Bobath.

Czy rehabilitacja NDT-Bobath jest na NFZ?

Tak, wiele placówek prowadzi ją w ramach NFZ. Potrzebne jest skierowanie, a na termin często się czeka. W MoveKid przyjmujemy prywatnie, bez skierowania.

---

Źródła

1. Novak I i wsp. State of the Evidence Traffic Lights 2019: Systematic Review of Interventions for Preventing and Treating Children with Cerebral Palsy. Current Neurology and Neuroscience Reports, 2020.
2. Morgan C i wsp. Early Intervention for Children Aged 0 to 2 Years With or at High Risk of Cerebral Palsy: International Clinical Practice Guideline Based on Systematic Reviews. JAMA Pediatrics, 2021.
3. Internationale Vojta Gesellschaft: opis metody Vojty (vojta.com).
4. EBTA (European Bobath Tutors Association): opis koncepcji NDT-Bobath.